Erteleme Davranışı ile İlgili Yanlış Bilinen Doğrular
Hemen hemen herkesin zaman zaman yaşadığı, çoğu kez de hayatımızı gereksiz yere zorlaştıran bir durum: Erteleme! İtiraf edin; “Birazdan başlarım,” ya da “Bunu yarına bırakayım, şimdi modumda değilim,” demediğiniz gün neredeyse yok gibi, değil mi? Peki, erteleme davranışı hakkında gerçekten ne kadar doğru bilgiye sahibiz? Sizler için en çok karıştırılan yanlışları ve bu yanlışların doğrularını bir araya getirdik. Hazırsanız, beraberce hem kendimizi daha iyi anlayacağız hem de bazı önyargıları yıkacağız!
Erteleme Davranışına Dair Klişeleşmiş Yanlışlar
Ertelemenin çoğu zaman tembellikle ya da kişisel iradesizlikle ilişkilendirilmesi sanırım sizi de zaman zaman üzüyordur. Halbuki işin aslı o kadar da basit değil. İşte tam da bu noktada, doğru bildiğimiz yanlışlardan uzaklaşmak gerekiyor. Gelin, en yaygın yanlışlara yakından bakalım:
- Yanlış: Erteleyen insanlar başarısızdır.
- Yanlış: Erteleme sadece iradesiz insanların sorunudur.
- Yanlış: Ertelemek tamamen bir alışkanlıktır ve terk edilebilir.
- Yanlış: Erteleme bir zaman yönetimi beceriksizliğidir.
- Yanlış: Herkes aynı şekilde ve aynı nedenlerle ertelemeye meyillidir.
Doğrusu Ne? Ertelemenin Psikolojik Arka Planı
Yukarıdaki yanlışlara bakınca ertelemenin tek bir nedeni ve tek bir çözümü olduğu sanısı oluşuyor. Oysa uzmanlara göre ertelemenin temelinde çoğu zaman karmaşık psikolojik etkenler yatıyor. Kimi zaman mükemmeliyetçilik, kimi zaman başarısızlık korkusu veya kendine güven eksikliği… İşte bu yüzden kendimizi ya da başkalarını hemen yargılamak yerine, erteleme davranışının ardındaki mekanizmaları anlamak gerekiyor.
Erteleme Her Zaman Kötü Müdür?
Şaşırtıcı bir bilgi: Erteleme her zaman kötü bir şey değildir! Evet, yanlış duymadınız… Özellikle bazı alanlarda ertelemek, yaratıcı düşünceye zaman bırakmak, alternatif çözümler geliştirmek ve daha iyi sonuçlara ulaşmak için bilinçli bir strateji olarak kullanılabilir. Ama burada önemli olan, “yapıcı erteleme” ile “zarar veren erteleme” arasındaki farkı ayırt edebilmektir.
| Yapıcı Erteleme | Zararlı Erteleme |
|---|---|
| Alternatif çözümler üretir | Anksiyete ve suçluluk duygusunu artırır |
| Yaratıcılığı besler | İşlerin gecikmesine sebep olur |
| Karar verirken düşünme süresi tanır | Kendine güven kaybına yol açar |
Tembellik Değil, Duygularımızın Bir Sonucu!
Birçok insan ertelemenin tembellik olduğuna inanır. Ancak uzmanlar, ertelemenin çoğunlukla olumsuz duygulardan kaçmak için bilinçsizce geliştirdiğimiz bir başa çıkma stratejisi olduğunu söylüyor. Örneğin; endişe, yetersizlik hissi, başarısızlık korkusu, o işi ertelememize neden olabilir. Kısacası, asıl mesele çoğu zaman üşengeçlik değil, duygusal stresle baş edememek!
En Sık Karşılaşılan Erteleme Mitleri ve Gerçekler
- Mit: Ertelemek sadece rahatına düşkünlerin, disiplinsizlerin problemidir.
Gerçek: Tüm yaş ve meslek gruplarında, hatta son derece disiplinli veya başarılı görünen insanlarda bile görülebilir. Harvard Üniversitesi’nde yapılan bir araştırmaya göre, öğrencilerin %70’inden fazlası zaman zaman ertelemeye başvuruyor. - Mit: Erteleme tamamen bireysel irade ile aşılır.
Gerçek: Elbette iradenin önemi var, fakat bu davranışın kökenlerinde çoğunlukla psikolojik faktörler (korkular, kaygılar, özsaygı sorunları) bulunuyor. Sadece iradeye yüklenmek çözümü zorlaştırıyor. - Mit: Erteleyenin zamanı yoktur.
Gerçek: Erteleyen kişi genellikle zaman yaratabilir; asıl sorun, o süreyi nasıl organize edeceğini ve başlayacağı eyleme karşı hissettiklerini yönetmesidir. - Mit: Ertelememek için sadece “planlı olmak” yeterlidir.
Gerçek: Plan yapmak tabii ki önemli; ancak duygusal engelleri çözmeden, sadece ajanda doldurmak kalıcı çözüm sağlamaz.
Özet: Erteleme Davranışında Doğru Bilinen Yanlışlar
Bu zamana kadar kendinize “Neden sürekli erteliyorum?” diye fazla yüklenmiş olabilirsiniz. Oysa erteleme, çoğu zaman sandığınız gibi özgüvensizlik, tembellik ya da karakter zayıflığı değil; daha çok kişinin psikolojik, duygusal süreçleriyle bağlantılıdır. Yani bu konuda kendinizi suçlamadan önce, arka plandaki duyguları ve korkuları fark etmeniz çok daha sağlıklı bir yaklaşım olur.
Unutmayın, ertelemeyi hayatınızdan tamamen çıkarmak yerine, onunla sağlıklı bir ilişki kurmayı ve size fayda sağlayacak şekilde yönlendirmeyi öğrenmek çok daha akıllıca! Herkesin ara sıra ertelemeye hakkı var, önemli olan bunu bir fırsata dönüştürebilmek.
Sonuç: Yanlışları Doğrularla Değiştirin
Erteleme davranışınızdan dolayı kendinizi yargılamak veya suçlamak yerine, altında yatan motivasyonları anlamaya çalışmak gelişiminizde büyük bir adım olacaktır. Yanlış bildiklerimizi bırakıp gerçeklerle yüzleşince, sadece ertelemeyi değil, kendimize bakış açımızı da değiştirmiş oluruz.
Kendinize karşı nazik olmayı, ertelemeye neden olan duygu ve düşünceleri gözlemlemeyi ve gerektiğinde bir uzmandan destek almayı unutmayın. Böylece erteleme ile savaşmak yerine, onu anlamaya başlarsınız.
Henüz başlamadığınız bir iş için bahaneye ihtiyacınız yok; çünkü bilmek, değiştirmek için ilk adımdır. İyi ki buradasınız!